Kritik, Kutu, Èng-ing-èng!

September 12, 2026

Penulis:

Seno Gumira Ajidarma

 

Warung lagi ramé. Di jalan orang-orang paké masker. Gunung Anak Krakatau meledug, abu pulkaniknyé ngubé nangsib rakyat kecil Jakarté. Jualan girlan kayak ayam kuning nyang dijèjèr-jèjèrin jadi susyé. Udé plastik nyang dipaké nutupin jadih kusem, abu gunung nyang nyebar ke mané-mané nyusup jugé ke sangku nasi.

Kalo milih masup warung nyang lagi dijagain Yati, bakal denger dèh omongan kaum anabèl, analis-analis gèmbèl nyang kaga nyangkut amé ntu si anak gunung.

“Kalo pimpinan nggak bèrès bolé dikritik nggak yé?” Sukab kedengeran pasang omong.

“Oooh, wajib!” Saut Kaboel.

“Gitu yé?”

“Masa’ gitu ajé énté tanyain sih?”

“Justru di situ mengsélényé kan!”

“Mengsélé nyang pegimané?”

Sukab buka-tutup kupluknyé sabelon ngejawab.

“Cobak nih, dengerin yé!”

“Siap!”

“Nggak usyé paké siap-siap! Militeristik luh!”

“Syèt dah! Okik! Okik!”

“Nah, denger yé?”

“Iyé! Iyé!”

“Gini, kalo pimpinan salé atu kali perlu dikritik seenggak-enggaknyé atu kali juga kan?” Katé Sukab bari nyamber tahu bacem.

“Yo-i! Kalo perlu ditonjok …”

“Huss!”

“Lhah?”

“Énak ajé nonjok-nonjok! Ya nggak perlulah!”

“Okik! Trus?”

“Angsal salényé bekali-kali, kritiknya bolé bekali-kali juga dong!”

“Ya iyalah!”

“Nah, kalau buanyak banget pagimanah?”

“Seberapa banyak?”  To’ing nimbrung. Sukab nyeruput kopi jagung.

“Ya buanyaaaaaaakkk banget!”

“Pastinyah berapé?”

“Uaaaaahhh, udé kagak bisé keitung lagi salényé!”

“Wah, kok bisé?”

“Ya bisé ajé!”

“Napé?”

“Kaga perné adé nyang kasi kritik!”

“Kok bisé?”

“Kok-bisé-kok-bisé ajé énté!”

“Lho kan di situ nyang kasi soal.”

“Soal apé yé?” Sukab poré-poré belagak pilon bari kedip-kedipin maté. Mané pulé anggota ormas kayak si To’ing ngarti.

“Loh! Soal pimpinan kan!”

Sukab tepok jidatnyé. Ntu waktu adé nyang kluwar warung.

“Énté liat-liat duonk kalo kité nganabèl Ing!”

Si To’ing nyang bener-bener pilon.

“Ané pan nganabèl secius hatikoe amé énté,” katényé, “ngapain liat-liat? Takut intel?”

Semué orang di warung tepuk jidatnyé.

“Bisé yé adé palé kayak énté Ing!” Katé Rohayah.

“Kayak apé?” Ampun dah si To’ing.

“Ya kayak pimpinan nyang baru énté omongin!”

“Napé?”

Apé nyang bisé dijehelasin amé horang-horang kayak To’ing (èn pimpinan méhong) itu kan?

Sukab ngegas lagéh.

“Tau nggak napé kaga perné adé kritik lagéh?”

“Napé?”

“Nyang ngeritik ilang.”

“Lhah?”

“Pan udé kelakuan doi darih sabelonnyah jadi pimpinan!”

“Apé tuh?”

“Ngilangin orang!”

 

Èng-ing-èng!

 

Langsoen senyap ntu warung. Angin léhéwat kayak syaiton léhéwat. Untungnyé sepoy-sepoy basé. Selipun seumprit, lumajang ngademin piekerans.

“Nah, jadih kalo doi punyé salé udé kebanyakan pegimané tuh? Sisirin atu-atu?”

“Mané bisé! Ibarat nyisir kutu nih udé beranak cucu, salényé ditiru èn diulang nyang padé pégang ilmu mumpung.”

“Sisir jugak dong, pan kesalahan kayak dipamèr-pamèrin tuh sangking ngrasé bekuasé.”

“Dul! Ntu salényé si Paimo Sabendino sorangan baé udé kaga bisé kesisir, pélagéh ditambé salé nyang jadi kambrats!”

“Rezim mangsud énté?”
“Pélagéh?!”

“Pegimané ngeritiknyé dong Kab? Ibarat kutu pan udé bejibun ntu palé!” Dul Komprèng hurun rembug.

Sukab godèk bari benerin kupluknyé.

“Udé nggak musim Dul, udé nggak musim …”

“Apé nyang nggak musim Kab?”

“Kritik. Udé nggak bisé, nggak perlu, èn nggak adé guné lagi kritik.”

“Jadih?”

“Gundulin! Abis pekaré!”

 

Èng-ing-èng!

 

               “Gundulin?”

“Yo-i! Ntu rezim mesti dicukur abis!”

“Sepaimo-paimonyé?”

“Pan doi biangnyé!”

“Siap!” Katé Sanip, militeristik.

 

Èng-ing-èng!

               Èng-ing-èng!

 

               ÈNG-ING-ÈÈÈÈNG!

 

               Abu pulkanik di mané-mané …

 

 

 

 

 

Amaroossa Grande Bekasi,

Rabu-Jumat, 9-11 September 2026.

 

Ilustrator: SETIANTO RIYADI

 

Penulis:

Seno Gumira Ajidarma

SEMUÉ ORANG MUSTI TAU

Seno Gumira Ajidarma

Seno Gumira Ajidarma

Seno Gumira Ajidarma

Seno Gumira Ajidarma

KOLOM & ARTIKEL LAINNYA